Logo Cevera
Ứng dụng lâm sàng

Tế bào gốc và tác dụng tốt với khớp gối

Thoái hóa khớp gối là nguyên nhân hàng đầu gây đau và hạn chế vận động ở người trưởng thành. Liệu pháp tế bào gốc trung mô (MSC) và tủy xương tự thân đang trở thành lựa chọn bổ trợ đầy hứa hẹn nhờ khả năng giảm viêm, tái tạo sụn và cải thiện chức năng khớp trong nhiều nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng.

Minh họa MSC hỗ trợ phục hồi sụn khớp gối

Cơ chế tác dụng lên khớp gối

MSC tác động đa cơ chế giúp giảm viêm, tái tạo sụn và nuôi dưỡng vi môi trường khớp gối đang thoái hóa.

Điều hòa miễn dịch và kháng viêm

MSC tiết exosome chứa miRNA kháng viêm (miR-146a, miR-21) và ức chế tế bào T/NK, giảm phóng thích cytokine IL-1β, TNF-α làm chậm phá hủy sụn.

Tái tạo sụn và mô đệm

TGF-β, IGF-1 và BMP-2 từ MSC kích thích chondrocyte tăng sinh, tổng hợp proteoglycan và collagen type II, giúp phục hồi bề mặt sụn khớp gối.

Tạo mạch và nuôi dưỡng mô

VEGF, PDGF và HGF hỗ trợ tái lập vi tuần hoàn dưới sụn, cải thiện cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho vùng thoái hóa.

Bằng chứng lâm sàng cập nhật

Tóm tắt các RCT, nghiên cứu thực tế và khuyến cáo quốc tế về MSC trong thoái hóa khớp gối.

Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT)

  • Nghiên cứu 2022 trên 90 bệnh nhân (BM-MSC 50 triệu tế bào) ghi nhận điểm WOMAC giảm 35% so với nhóm giả dược sau 12 tháng.
  • RCT 2023 so sánh MSC từ mô mỡ với tiêm HA cho thấy MSC cải thiện chỉ số KOOS và hình ảnh MRI dày sụn, đặc biệt ở bệnh nhân độ II-III Kellgren-Lawrence.
  • Nghiên cứu Nature Medicine 2024 thử nghiệm MSC allogeneic kết hợp PRP cho bệnh nhân thoái hóa khớp gối sớm, cải thiện điểm VAS và giảm dấu ấn viêm synovial fluid.

Tổng quan hệ thống và khuyến cáo

  • Cochrane 2023: MSC tự thân/ dị thân cải thiện đau và chức năng trong 6-24 tháng, nhưng bằng chứng về cấu trúc dài hạn còn hạn chế.
  • OARSI 2022: MSC có thể cân nhắc cho bệnh nhân đã thất bại với NSAID/HA và chưa cần thay khớp, ưu tiên các trung tâm đạt chuẩn GMP.
  • FDA và EMA yêu cầu theo dõi an toàn ít nhất 2 năm, kèm chỉ số viêm, chức năng và hình ảnh MRI định kỳ.

Đối tượng phù hợp

Lựa chọn bệnh nhân đúng giai đoạn giúp tối ưu hiệu quả và hạn chế nguy cơ can thiệp không cần thiết.

Thoái hóa khớp gối độ II-III (Kellgren-Lawrence), đau kéo dài >6 tháng dù đã vật lý trị liệu và tiêm HA/PRP.

Chưa có biến dạng trục nặng, BMI < 32 để tối ưu đáp ứng và giảm tải cơ học lên sụn.

Không có viêm khớp dạng thấp hoạt động, không nhiễm khuẩn khớp, không rối loạn đông máu.

Quy trình triển khai

Một lộ trình 5 bước giúp bệnh nhân hiểu rõ kỳ vọng, đảm bảo kiểm soát chất lượng và theo dõi an toàn.

  1. Tư vấn chuyên khoa cơ xương khớp, đánh giá MRI/siêu âm để xác định vị trí tổn thương sụn và xương dưới sụn.
  2. Thu nhận tế bào: tách MSC từ mỡ hoặc tủy xương, kiểm tra marker (CD73/CD90/CD105 dương, CD45/CD34 âm) và độ sống sót >85%.
  3. Chuẩn bị sản phẩm: nuôi cấy đạt chuẩn GMP, thử nghiệm vi sinh/ nội độc tố, chuẩn hóa liều 20-50 triệu tế bào/knee.
  4. Tiêm dưới hướng dẫn siêu âm hoặc nội soi, kết hợp vật lý trị liệu phục hồi tầm vận động và sức mạnh cơ tứ đầu.
  5. Theo dõi 3-6-12 tháng: WOMAC, KOOS, VAS, MRI đánh giá bề dày sụn; báo cáo tác dụng không mong muốn (sưng, tràn dịch, nhiễm trùng).

An toàn và theo dõi

Các điểm cần lưu ý để đảm bảo liệu pháp tế bào gốc được thực hiện đúng chuẩn và hạn chế biến chứng.

Từ khóa tra cứu

Các thuật ngữ giúp đào sâu tài liệu khoa học quốc tế.