Phục hồi chức năng cá thể hóa
Chương trình aerobic 150 phút/tuần kết hợp bài tập sức mạnh 2-3 buổi giúp giảm mệt mỏi liên quan ung thư (CRF) 20-30%, cải thiện VO₂max và cân bằng nội tiết. Được khuyến nghị trong hướng dẫn ASCO 2023.
Liệu pháp hỗ trợ điều trị sau ung thư
Chăm sóc sau điều trị ung thư đòi hỏi cách tiếp cận đa ngành: vận động, dinh dưỡng, tâm lý và quản lý độc tính muộn phải đi kèm giám sát tái phát. Bài viết tổng hợp các khuyến cáo quốc tế và xu hướng liệu pháp tái sinh đang được thử nghiệm.
- Liệu pháp hỗ trợ sau ung thư tập trung vào phục hồi chức năng, kiểm soát độc tính muộn và nâng cao chất lượng sống, song song với giám sát tái phát.
- Các hướng dẫn của ASCO, NCCN và ESMO nhấn mạnh vận động, dinh dưỡng giàu protein, chăm sóc tâm lý và quản lý đau là trụ cột cơ bản cho mọi bệnh nhân.
- Nghiên cứu gần đây cho thấy phục hồi chức năng kết hợp liệu pháp sinh học (ví dụ MSC điều hòa viêm) có thể cải thiện mệt mỏi, chức năng tim – phổi và hỗ trợ tái tạo mô sau xạ trị.
Ba trụ cột chăm sóc hỗ trợ
Các chuyên luận của ASCO và NCCN khuyến nghị kết hợp phục hồi chức năng, dinh dưỡng cân bằng và hỗ trợ tâm lý để nâng cao chất lượng sống, kiểm soát mệt mỏi và giảm nguy cơ tái phát.
Dinh dưỡng và miễn dịch
Bổ sung 1,2-1,5 g protein/kg/ngày, omega-3 và vitamin D giúp ngăn mất khối cơ, tăng đáp ứng miễn dịch và rút ngắn thời gian lành thương. Các phác đồ immunonutrition trước – sau mổ ung thư tiêu hóa giúp giảm biến chứng nhiễm trùng ~25%.
Quản lý tâm lý và giấc ngủ
Liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT-I) và hỗ trợ nhóm giúp giảm lo âu, trầm cảm và cải thiện độ dài, chất lượng giấc ngủ; qua đó cải thiện miễn dịch và kiểm soát đau.
Theo dõi và kiểm soát độc tính muộn
Lập kế hoạch giám sát cá thể hóa giúp phát hiện sớm tác dụng phụ tim mạch, xương – nội tiết và suy giảm nhận thức, từ đó can thiệp kịp thời.
Độc tính tim mạch
Theo dõi siêu âm tim định kỳ cho bệnh nhân dùng anthracycline/trastuzumab; sử dụng beta-blocker hoặc ức chế men chuyển nếu EF giảm. Rehabilitative cardiology giúp cải thiện dung nạp gắng sức.
Loãng xương và rối loạn nội tiết
Đo mật độ xương DEXA, bổ sung calci/vitamin D và bisphosphonate/denosumab khi cần, đặc biệt ở bệnh nhân dùng corticoid kéo dài hoặc ức chế hormon.
Sức khỏe thần kinh và nhận thức
Bài tập nhận thức, mindfulness và điều chỉnh thuốc thần kinh giảm nguy cơ “chemo brain”. Các chương trình phục hồi thần kinh giúp cải thiện tốc độ xử lý và trí nhớ làm việc.
Xu hướng tái sinh và điều hòa viêm
Một số liệu pháp sinh học đang được nghiên cứu để giảm viêm mạn, tái tạo mô và rút ngắn thời gian hồi phục sau hóa xạ trị. Chỉ triển khai trong nghiên cứu hoặc cơ sở đạt chuẩn.
Liệu pháp tế bào trung mô (MSC) giảm viêm mạn
MSC và ngoại bào thể đang được nghiên cứu để giảm xơ hóa phổi sau xạ trị và hội chứng mệt mỏi kéo dài; các thử nghiệm pha 1/2 ghi nhận cải thiện CRP, IL-6 và chức năng phổi mà không có độc tính độ 3/4 đáng kể.
Hỗ trợ ghép tế bào gốc tạo máu
Sau ghép HCT, chăm sóc dự phòng GVHD bằng thuốc ức chế miễn dịch, theo dõi CMV, và tiêm chủng lại là bắt buộc. Vận động mức vừa, dinh dưỡng giàu protein và bảo vệ da – niêm mạc giúp rút ngắn thời gian phục hồi.
Phục hồi mô mềm sau xạ trị
Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) và liệu pháp laser mức thấp đang được nghiên cứu hỗ trợ lành mô mềm và giảm đau dây thần kinh ngoại biên; chỉ sử dụng trong cơ sở được kiểm soát chất lượng.
Tài liệu tham khảo
Các nguồn khuyến cáo hỗ trợ ra quyết định lâm sàng và thiết kế chương trình theo dõi cá thể hóa.